Việc thay aptomat (MCB/CB tổng nhỏ) là thao tác sớm hay muộn cũng gặp trong quá trình sử dụng điện sinh hoạt.
Nguyên nhân thường thấy:
-
aptomat nhảy liên tục
-
cần gạt lỏng
-
tiếp điểm nóng
-
CB không giữ được trạng thái ON
Nếu chỉ là aptomat nhánh hoặc CB tổng nhỏ, có thể tự thay. Nhưng cần làm đúng trình tự. Sai một bước là có điện hở ngay tại tay.
Chuẩn bị trước khi thao tác
Không cần nhiều dụng cụ:
-
tua vít phù hợp đầu ốc
-
aptomat mới (đúng dòng, đúng số cực)
-
băng keo điện
Ngoài ra:
-
nên có găng tay cách điện
-
nếu bảng điện cũ, chuẩn bị thêm kìm cắt dây (phòng trường hợp đầu cáp oxy hóa)
Quan trọng nhất: xác định rõ đâu là nguồn vào. Nhiều bảng điện gia đình không có CB tổng phía trước. Dây nguồn vẫn đang mang điện ngay cả khi aptomat đã gạt OFF.
Bước 1 – Tháo aptomat cũ
Mở mặt che bảng điện.
Nới ốc kẹp dây phía nguồn vào trước.
Ngay khi rút dây ra:
-
quấn băng keo kín đầu dây
-
không để dây thả tự do trong hộp
Đây là đoạn nguy hiểm nhất.Rất nhiều tai nạn xảy ra ở bước này, do chủ quan nghĩ rằng “đã gạt CB rồi”.Sau đó mới tháo tiếp dây phía tải ra.Cuối cùng tháo vít giữ aptomat và lấy thiết bị cũ ra khỏi bảng.
Bước 2 – Gắn aptomat mới vào vị trí cũ
Lắp aptomat mới đúng vị trí ray hoặc lỗ bắt vít.
Lưu ý:
-
không chọn CB dòng lớn hơn quá nhiều so với dây dẫn
-
aptomat chỉ bảo vệ tốt khi dòng CB ≤ dòng chịu tải của dây
Ví dụ:
-
dây 2.5 mm² → CB 16A hoặc 20A
-
dây 1.5 mm² → CB 6A – 10A
Việc “lên dòng cho khỏi nhảy” là lỗi rất phổ biến ngoài dân dụng.CB không nhảy, nhưng dây nóng âm ỉ trong tường. Có thể tham khảo Catalog Thiết Bị Điện của CB mà mình đang sử dụng để có lựa chọn chính xác nhất hoặc bảng giá thiết Bị Điện dể dự trù chi phí thay thê
Bước 3 – Đấu lại dây
Nguyên tắc chung:
-
dây nguồn vào phía trên
-
dây ra tải phía dưới
Siết ốc đủ lực. Không siết hời.Sau khi siết xong, kéo nhẹ từng dây để kiểm tra độ chắc.
Nếu đầu dây bị đen hoặc mềm:
-
cắt bỏ đoạn đó
-
tuốt lại
-
đấu mới
Không nên đấu lại trên đầu cáp đã cháy.
Bước 4 – Kiểm tra
Gắn lại mặt che.
Gạt aptomat lên ON.
Quan sát:
-
CB có giữ không
-
có tia lửa bất thường không
-
có mùi khét không
Nếu CB bật lên rồi tụt ngay, khả năng cao:
-
đấu nhầm dây
-
có ngắn mạch phía sau
-
hoặc chọn sai dòng CB
Một vài lưu ý thực tế ngoài công trình
-
Không thay CB khi tay ướt
-
Không để dây nguồn chạm vỏ kim loại bảng điện
-
Không xoắn dây trực tiếp vào cực CB
-
Không dùng aptomat trôi nổi, không rõ xuất xứ
Với nhà cũ, rất hay gặp tình trạng:
-
dây nhôm
-
đầu cáp oxy hóa
-
ốc kẹp không còn lực
Những trường hợp này, thay CB xong nhưng vẫn nóng cực.
Lúc đó không phải lỗi aptomat.
Là lỗi đầu dây.
Khi nào không nên tự thay?
Nên dừng lại và gọi thợ nếu:
-
bảng điện không có CB tổng phía trước
-
không xác định được dây nguồn
-
CB là loại 3 pha
-
không quen thao tác trong không gian hẹp
Điện sinh hoạt tuy nhỏ nhưng vẫn đủ gây tai nạn nghiêm trọng.
Kết thúc
Thay aptomat không phức tạp.
Nhưng điểm mấu chốt không nằm ở việc gắn CB mới.
Nằm ở:
-
xử lý dây nguồn an toàn
-
chọn đúng dòng
-
siết đúng lực
-
và không bỏ qua tình trạng đầu cáp
Làm đúng bốn điểm này, aptomat mới sẽ hoạt động ổn định lâu dài.
